Plantage Middenlaan 80 werd in 1885 gebouwd in opdracht van Jan Versluys, destijds een bekende wiskundepedagoog en schrijver van talloze leerboeken. De argeloze wandelaar zal in eerste instantie weinig opzienbarends opmerken bij het passeren van dit woonhuis tegenover het Aquarium. Toch is het ontworpen door de gevierde architect-ingenieur A.L. van Gendt (1835-1901), die kort ervoor het Concertgebouw had gebouwd (zie aflevering 1). Pas ‘s nachts als het licht binnen brandt – wat gelukkig vaak het geval is – word je verrast door een kleurig glas-in-loodraam boven de deur met de maan, de zon, veel sterren en een witte streep (de Melkweg?). In de top van de gevel is in bas-reliëf een stralende zon te zien en iets lager de in elkaar gevlochten initialen JV van Jan Versluys, de bouwheer. Boven de hoge natuurstenen onderpui zijn nog vier woonlagen van baksteen, onderling gescheiden door geprofileerde natuurstenen lijsten. Een balkon met het oorspronkelijke hekje van siersmeedwerk verraadt dat de eerste etage de hoofdverdieping is. IJzersmeedwerk werd na 1850 verdrongen door het goedkopere gietijzer. Maar wie goed bij kas was, gaf toch vaak de voorkeur aan het ambachtelijke smeedijzer. Ook de muurankers hoog in de gevel zijn van smeedijzer. Van Gendt laat verschillende stijlen samensmelten. Aan de romaans-middeleeuwse architectuur ontleent hij de verdiepte driepas-vorm (soort klavertje drie) en de rondbogige ramen in de zolderverdieping. Dezelfde vormen gebruikt hij in de gebeeldhouwde houten voordeur. De driehoekige frontons bovenin de gevel en boven de voordeur komen uit de renaissance, evenals de zuiltjes en obelisken. Jan Versluys betrok het huis direct na de oplevering in 1886 met zijn vrouw Maria Catharina Offers en hun drie tienerzonen. Twee dienstbodes verhuisden mee van hun vorige adres: Vossiusstraat 13. Versluys genoot toen al grote bekendheid als pedagogisch vernieuwer door zijn Methoden bij het onderwijs in de wiskunde en bij de wetenschappelijke behandeling van dat vak (1874), een baanbrekend boek vanwege de vakdidactische benadering van het reken- en wiskundeonderwijs. Later was hij bijna 30 jaar wiskundedocent aan de Rijksschool voor Kunstnijverheid en de Rijks Normaalschool voor Teekenonderwijs, beide verbonden aan het Rijksmuseum. Hoe mooi het huis ook ontworpen was, Jan Versluys verhuisde in 1910 naar Baarn en vervolgens naar St. Moritz in Zwitserland, waar hij op 75-jarige leeftijd is overleden. 

Ceintuurstiksters
De volgende bewoners waren Daniel Goedkoop (1850-1929), zijn vrouw Antje Vis en hun vijf kinderen. Ook hij was als eigenaar van de werf ’t Kromhout aan de Hoogte Kadijk en later directeur Bulletin | Vrienden van de Plantage | 34e jaargang nummer 3 Huizen van de Plantage, aflevering 4: Plantage Middenlaan 80 Tekst: Ester Wouthuysen Illustratie: Joanna Blaisse van de Nederlandse Scheepsbouw Maatschappij een bekende Amsterdammer. Pieter Goedkoop (zie aflevering 1) was zijn neef. In 1930, een jaar na de dood van Goedkoop, vestigde zich hier het Portugees Israëlitisch Jongensweeshuis Aby Jetomim (vader van de wezen), een van de oudste Joodse organisaties voor weeskinderen in Amsterdam. Binnen bevindt zich een plaquette waarop het stichtingsjaar 1648 en het vorige adres, Jodenbreestraat 89, staan vermeld. Het weeshuis werd geleid door Isaäc Drukker en Sara Drukker-Duque. In 1943 werden zij en twee van hun vier dochters, evenals de nog aanwezige weesjongens, gedeporteerd en vermoord. Na hun deportatie vorderde de Luftwaffe het gebouw. Hoe cynisch kan het gebruik van een gebouw uitpakken! In de jaren ’50 werd een deel van het pand gebruikt door naaiatelier Durondo, dat blijkens advertenties in Het Parool met grote regelmaat op zoek was naar ‘ceintuurstiksters en -plaksters’. In de jaren ’70 gaf Catharina M.M. Wolf-Renckens, gediplomeerd lerares handwerken, het pand onder de naam ‘Plantagehuis’ bekendheid door er concertjes en exposities te organiseren. Op het ogenblik staat het pand te koop.